ΑΛΗΘΕΙΕΣ και ΨΕΜΑΤΑ
Κατοχή, Αντίσταση, Δεκεμβριανά, Εμφύλιος και ο πολιτικός απόηχος
«Γενικά η ιστορία και ιδιαίτερα η πολιτική διαδραματίζεται στο παρελθόν, αλλά γράφεται στο μέλλον…
Η μοίρα του Γιώργου, καθώς και χιλιάδων άλλων δημοκρατών Αριστερών ήταν προδιαγεγραμμένη και δεν ήταν δυνατό να αλλάξει, καθώς το δεξιό κράτος είχε καθορίσει την εξέλιξη και το μέλλον του. Αυτός το είχε αποδεχθεί και ανεξάρτητα από ερωτηματικά και αμφισβητήσεις τόσο πάνω στη μαρξιστική γενικώς φιλοσοφία, αλλά και τις πικρίες του από τη συμπεριφορά της αριστερής καθοδήγησής του, η ιδεολογική του φιλοσοφία που είχε δρομολογηθεί αγκαλιά με τα παγκόσμια «πιστεύω» του έστω μέσα στο νικηφόρο πια αστικό καθεστώς, έδειχνε το δρόμο που είχε διαγράψει με τη ρήση του και ο Aραγκόν, “Αν έπρεπε να ξαναζήσω, θα ακολουθούσα το ίδιο μονοπάτι!”:
“Si j’ etais à refaire, je referais ce chemin!”»
(απόσπασμα από το βιβλίο)
Το βιβλίο του ομότ. Πανεπιστημιακού Καθηγητή Χρήστου Στ. Μάρτη είναι ένα βιβλίο ιστορικό-πολιτικό και παράλληλα μια έγκυρη ιστορική μαρτυρία. Ο Καισαριανιώτης συγγραφέας με τη ματιά του νεολαίου Επονίτη, αλλά και του σημερινού ώριμου πανεπιστημιακού καθηγητή, εξιστορεί τα ιστορικά και πολιτικά γεγονότα της κρίσιμης 20ετίας 1930-1949.
Η αφήγηση ξεκινάει από την εγκατάσταση των προσφύγων της Μικρασιατικής καταστροφής, τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας τους, τα αίτια της ανόδου του φασισμού, την παγκόσμια διαπάλη των μεγάλων δυνάμεων πως οδηγήθηκε η ανθρωπότητα στον καταστροφικό Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο.
Ανασυνθέτει με ακρίβεια τη σκληρή ζωή του λαού τα κατοχικά χρόνια, την πείνα, τον αγώνα του για επιβίωση, τον ηρωικό αγώνα ενάντια στον κατακτητή και τους ντόπιους συνεργάτες του, δωσίλογους.
Η παρουσίαση των γεγονότων καταγράφεται σε τρία παράλληλα επίπεδα: Αυτό των διεθνών εξελίξεων στα μέτωπα των πολεμικών συγκρούσεων του πολέμου, τη διαμάχη και τις πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας, και πως όλα αυτά αντανακλώνται στη ζωή ενός νέου –όπως ήταν ο συγγραφέας- αλλά και στη διαμόρφωση της συνείδησής του.
Η εξιστόρηση φτάνει στην Απελευθέρωση, τα Δεκεμβριανά και το κύμα τρομοκρατίας διώξεων και δολοφονιών που οργάνωσε ο εγγλέζικος ιμπεριαλισμός με την ντόπια αντίδραση, που ακολούθησαν τη Συμφωνία της Βάρκιζας.
Ένα έργο βασισμένο σε ντοκουμέντα που διακρίνεται από το πάθος και την ανυπόκριτη ανησυχία του συγγραφέα για την ιστορική αλήθεια.
Το βιβλίο «ΑΛΗΘΕΙΕΣ και ΨΕΜΑΤΑ, Κατοχή, Αντίσταση, Δεκεμβριανά, Εμφύλιος, και ο πολιτικός απόηχος» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΝΤΟΣ και διατίθεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία.
Μεσαιωνική ιστορία της Ιταλίας 400 – 1125 μ.Χ.
από ιταλοελληνικά κείμενα
«[…] η χώρα αυτή που λέγεται Ιταλία (και που σχεδόν οπουδήποτε και αν την κοιτάξεις, δείχνει να κάμπτεται από το βάρος της τεράστιας πολιτιστικής της κληρονομιάς) πέρασε από δοκιμασίες απίστευτες, πριν καταπλήξει τον κόσμο με την Αναγέννηση των Ανθρώπων […] Η προϋπόθεση της αναγέννησης είναι η ικανότητα να αναπτυχθείς μέσα από τις συμφορές»
(απόσπασμα από το βιβλίο)
Ο επιφανέστερος των Ελλήνων βυζαντινολόγων Τηλέμαχος Λουγγής χαρίζει στο αναγνωστικό κοινό άλλη μια εμπνευσμένη και πολύτιμη ιστορική μελέτη.
Η «Μεσαιωνική ιστορία της Ιταλίας 400 – 1125 μ.Χ, από ιταλοελληνικά κείμενα» είναι μία σειρά συνεκτικών πανεπιστημιακών διαλέξεων για την ιστορική διαδρομή της Ιταλίας του πρώιμου Μεσαίωνα. Μια πρωτότυπη και πρωτοφανέρωτη στην ελληνική βιβλιογραφία μελέτη. Με πηγή αυθεντικά ιταλοελληνικά κείμενα και ντοκουμέντα. Με όπλο την ισχύ και την ακρίβεια της διαλεκτικής υλιστικής προσέγγισης. Και, ασφαλώς, με όχημα το γνωστό γλαφυρό αφηγηματικό ύφος του συγγραφέα, αλλά και ένα ευρύτατο ευρετήριο ονομάτων τοπωνύμιων και όρων.
Η γεμάτη παλινωδίες μετάβαση στη φεουδαρχία, ο μετεωρισμός μεταξύ Δύσης και Ανατολής, ο ρόλος του παπισμού, οι ουσιώδεις όσο και ιδιότυπες μεταβολές στο σώμα της ιταλικής κοινωνίας, η τρικυμιώδης και αντιφατική πορεία μέσα από τη στενωπό της σύγκρουσης και, συχνότατα, της μεσαιωνικής βαρβαρότητας, όλα όσα έμελλε να αποτελέσουν το πρώιμο λίκνο της μεγαλειώδους Αναγεννησιακής αποκάλυψης λίγους αιώνες αργότερα.
Μια άρτια επιστημονική πραγματεία, ικανή να θέλξει τόσο τον ιστοριοδίφη όσο και τον αμύητο αναγνώστη.
Το βιβλίο του Τηλέμαχου Λουγγή «Μεσαιωνική ιστορία της Ιταλίας 400 – 1125 μ.Χ. από ιταλοελληνικά κείμενα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΝΤΟΣ και διατίθεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία.
Ο ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ ΠΕΛΟΠΙΔΑΣ (ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΛΑΣΚΑΣ) ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΣ ΛΑΣΚΑΙΟΙ
Μεσοπόλεμος – Αντίσταση – Εμφύλιος
Ο Πελοπίδας, από τις πρώτες μέρες που συνάντησε τα λιγοστά ΕΛΑΣίτικα τμήματα στη Βόρεια Πελοπόννησο, φροντίζει για την ιδεολογικοπολιτική τους ενημέρωση γύρω από το ρόλο των Άγγλων ιμπεριαλιστών:
«Στις 6/7/1943 εμείς γυρίσαμε στα Σπυρέικα σπίτια στο Τρανό Λιβάδι. Εκεί ο Πελοπίδας μάς μίλησε και μας εξήγησε τι σημαίνει ΔΟΕ (Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος), από πού χρωστάμε και γιατί μας επιβλήθηκε.» (Δημήτρης Σολωμός).
Δηλαδή την εποχή ακριβώς που στην Καστανιά Θεσσαλίας υπογραφόταν το σύμφωνο υπαγωγής του ΕΛΑΣ στο Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής, δηλαδή στους Άγγλους, ο Πελοπίδας, αγνοώντας τις εξελίξεις, αμφισβητούσε τη μελλοντική κυριαρχία τους.
(απόσπασμα από το βιβλίο)
Το βιβλίο «Ο ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ ΠΕΛΟΠΙΔΑΣ (ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΛΑΣΚΑΣ)ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΣ ΛΑΣΚΑΙΟΙ …» του Αντώνη Φωτ. Περώνη είναι μια ιστορική μελέτη άρτια τεκμηριωμένη, καρπός πολύχρονης έρευνας.
Η αθάνατη εποποιία της Εθνικής Αντίστασης γέννησε ηρωικές μορφές. Μορφές βγαλμένες από την καλύτερη μαγιά που σμίλεψε ο λαός μας στους ματωμένους αγώνες για λευτεριά, εθνική ανεξαρτησία, λαοκρατία.
Τέτοια υπήρξε κι ο θρυλικός Καπετάν-Πελοπίδας (Παντελής Λάσκας), όπως και όλη η οικογένειά του, που δόθηκε ολόψυχα στον αγώνα και θυσιάστηκε σύσσωμη. Ακριβός σύντροφος και συνοδοιπόρος του Άρη Βελουχιώτη σε όλες τις φάσεις της ηρωικής και μαρτυρικής συνάμα διαδρομής του. Ακατάβλητος και ικανότατος μαχητής, ηγετική φυσιογνωμία με σπάνιες οργανωτικές ικανότητες, δωρικός, ανυπόκριτα σεμνός, με μια ανυπέρβλητη ηθική ακεραιότητα να συνοδεύει όλη την πορεία του.
Σπάνιες ζωντανές και αποκαλυπτικές μαρτυρίες αγωνιστών ξεδιπλώνονται όχι μόνο για να σκιαγραφήσουν το πορτρέτο του Πελοπίδα, αλλά και για να φωτίσουν άγνωστες πτυχές της συγκρότησης του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ, κρίσιμες και ιστορικές μάχες, την τελευταία πράξη του δράματος του Άρη, τις συνέπειες των πολιτικών επιλογών και την έγνοια για τη διαφύλαξη του λαϊκού χαρακτήρα του ΕΛΑΣ.
Το βιβλίο του Αντώνης Φωτ. Περώνης «Ο ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ ΠΕΛΟΠΙΔΑΣ (ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΛΑΣΚΑΣ) ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΣ ΛΑΣΚΑΙΟΙ, Μεσοπόλεμος – Αντίσταση – Εμφύλιος» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΝΤΟΣ και διατίθεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία.
Περιεχόμενα
Εισαγωγή………………………………………………………………………………………. 13
Ευχαριστίες……………………………………………………………………………………. 19
Αρκτικόλεξα………………………………………………………………………………….. 21
ΜΕΡΟΣ Ι
1925-1940: ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΤΑΞΙΚΩΝ-ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΩΝ
ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΛΗΣ
Η οικογένεια Λάσκα………………………………………………………………………….. 23
Τα πρώτα σοσιαλιστικά σκιρτήματα στην Κορινθία………………………………… 26
Πέτρος Λάσκας – Οι πρώτες αγωνιστικές του αναφορές………………………….. 29
Στις τάξεις του αστικού στρατού………………………………………………………….. 31
Η πλούσια επαναστατική δράση των αδελφών Λάσκα
τα χρόνια 1928-1936…………………………………………………………………….. 31
Ηρωική και μοναδική επαναστατική δράση…………………………………………… 36
Μαρτυρίες για τους Λασκαίους στο Λουτράκι, 1931-1936………………………. 42
Λίγα λόγια για τον Παντελή Λάσκα……………………………………………………… 43
Καταδικασμένοι κομμουνιστές της Κορινθίας την περίοδο 1924-1936………. 44
Η μοναρχοφασιστική δικτατορία της 4ης Αυγούστου……………………………… 45
Οι συλλήψεις των στελεχών του ΚΚΕ στην Πάτρα………………………………….. 46
Στην Ακροναυπλία……………………………………………………………………………. 51
Στο κάτεργο της Πύλου……………………………………………………………………… 53
Ο Βασίλης κι ο Παντελής Λάσκας στα χρόνια
της δικτατορίας του Μεταξά …………………………………………………………… 57
Οι αλύγιστοι της δικτατορίας ……………………………………………………………… 60
Στον Άη-Στράτη……………………………………………………………………………….. 61
ΜΕΡΟΣ ΙΙ
1940-1944: ΤΟ ΚΚΕ ΚΑΙ ΟΙ ΛΑΣΚΑΙΟΙ ΕΛΕΥΘΕΡΩΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ
Στον αντιφασιστικό πόλεμο 1940-1941 ……………………………………………….. 65
Οι Ακροναυπλιώτες παραδίδονται στους φασίστες κατακτητές…………………. 67
Η τραγωδία της ομάδας συμβίωσης των πολιτικών εξορίστων Άη-Στράτη….. 69
Ο Παντελής Λάσκας αρχηγός της ομάδας ένοπλων
κομμουνιστών Λουτρακίου 1941-1942……………………………………………. 74
Προτεραιότητα στον ένοπλο αγώνα……………………………………………………… 79
Η Ακροναυπλία στη μεγάλη πείνα του 1941-42……………………………………… 82
Ο θάνατος του Βασίλη Λάσκα…………………………………………………………….. 82
Το Π.Γ. του ΚΚΕ δίνει εντολή στον Παντελή Λάσκα
για ανάπτυξη αντάρτικου στην Αττικοβοιωτία…………………………………… 87
Στον Άρη Βελουχιώτη……………………………………………………………………….. 89
Ντόμπρος στη γνώμη του…………………………………………………………………… 94
Στη Ρούμελη με τις «μάνες του Λαϊκού Στρατού»…………………………………… 95
Εκτός κομματικής γραμμής………………………………………………………………… 97
Στα λημέρια του Ζέρβα…………………………………………………………………….. 100
Εξόντωση επίορκων ΕΛΑΣιτών…………………………………………………………. 101
Ο Άρης και ο Πελοπίδας στην Αθήνα ………………………………………………… 103
Πολιτικός του Αρχηγείου Αττικοβοιωτίας…………………………………………… 106
Ο Σιάντος «προωθεί» τον Ορέστη αντί του Πελοπίδα……………………………. 108
Ο ΕΛΑΣ χάνει προοδευτικά τον λαϊκό του χαρακτήρα …………………………. 109
Ο Πέτρος Λάσκας σέρνει πρώτος το χορό
των μελλοθανάτων στο Κούρνοβο στις 6/6/1943……………………………… 111
Η πρώτη αποστολή του Πελοπίδα στην Πελοπόννησο…………………………… 114
Ανοιχτή αντιβρετανική διαφώτιση των ΕΛΑΣιτών………………………………… 118
Η μάχη του Λεοντίου. Μεθοδευμένη αποσιώπηση
της συμμετοχής του Πελοπίδα……………………………………………………….. 119
Ο ΕΛΑΣ καθοδηγείται από το Γενικό Στρατηγείο του…………………………… 121
Η πρώτη προσχώρηση αντιΕΑΜικών αξιωματικών
στον ΕΛΑΣ Κορινθίας…………………………………………………………………. 122
Ο Μίχος εν αγνοία των Πελοπίδα-Παπούα
υπογράφει το «Σύμφωνο των Νασίων»…………………………………………… 124
Λύσεις αντίθετες με την λαϊκή απαίτηση για εξουδετέρωση
των ένοπλων αντιΕΑΜικών δυνάμεων……………………………………………. 126
Τα «προεόρτια» και οι «αφορμές» της επίθεσης
του Μίχου στον Πελοπίδα…………………………………………………………….. 133
Απροκάλυπτη επίθεση του Μίχου στον Πελοπίδα…………………………………. 136
Η προσχώρηση του Εμμανουήλ Βαζαίου στον ΕΛΑΣ……………………………. 139
Εκτελέσεις Ζερβικών αξιωματικών στη Βόρεια Πελοπόννησο………………… 141
Καθαίρεση-ανάκληση του Πελοπίδα
από την ηγεσία του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου………………………………………. 142
Στο Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ……………………………………………………… 144
Καπετάνιος του Λόχου Στρατηγείου του ΕΛΑΣ……………………………………. 148
Πάλι στον Μωριά, τώρα με τον Άρη…………………………………………………… 152
Αρχηγός του ΕΛΑΣ Βόρειας Πελοποννήσου……………………………………….. 154
«Ντύσε, τάισε, πόδεσε και χτύπα!»…………………………………………………….. 155
Μαρίνα Λάσκα……………………………………………………………………………….. 157
Πελοπίδας και Εμμανουήλ Βαζαίος…………………………………………………….. 164
Τα αστήριχτα ψεύδη του Βαζαίου……………………………………………………….. 166
Γνήσιος εκφραστής της λαϊκής απαίτησης
για παραδειγματική τιμωρία των εθνοπροδοτών……………………………….. 167
Το πρόβλημα αντιμετώπισης των Ταγμάτων Ασφαλείας………………………… 168
Εκπορθητής των ταγματασφαλιτών στον Αχλαδόκαμπο………………………… 171
Κανελλόπουλος και κομματική ηγεσία διασώζουν
τους ταγματασφαλίτες………………………………………………………………….. 173
Στο δίμηνο της απελευθέρωσης………………………………………………………….. 175
Με «δεσποτική» γενειάδα που δήλωνε συνθηματικά πολλά…………………….. 177
Με το 6ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ Αργολιδοκορινθίας στις μάχες
της Αθήνας (Δεκέμβρης 1944)………………………………………………………. 178
ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ
1945-1948: O ΠΕΛΟΠΙΔΑΣ ΣΤΟ ΜΕΤΩΠΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ (ΜΕΑ) ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ ΕΛΛΑΔΑΣ (ΔΣΕ)
Με τον Άρη πριν από τη Συμφωνία της Βάρκιζας…………………………………. 185
Οι Κολιγιάννης-Ζωγράφος παραπλανούν τον Άρη……………………………….. 193
Η προσχώρηση του Πελοπίδα στο ΜΕΑ……………………………………………… 196
«Πού να τα ’ξερε αυτός;»…………………………………………………………………. 199
Μετά το χαμό του Άρη…………………………………………………………………….. 202
Η γραμμή της ηγεσίας του ΚΚΕ στα 1945-46………………………………………. 206
Η συγκρότηση των Ομάδων Ένοπλων Καταδιωκόμενων
Αγωνιστών (ΟΕΚΑ)…………………………………………………………………….. 209
Συνιδρυτής της Ομάδας Ένοπλων Καταδιωκόμενων
Αγωνιστών Δομοκού…………………………………………………………………… 211
Η συμπεριφορά του Κολιγιάννη και του Λευτεριά
απέναντι στις Ομάδες Ένοπλων Καταδιωκόμενων Ρούμελης………………. 213
Πρώτη απόπειρα εξόντωσης της Συμμορίας Βουρλάκη (27/5/1946)………… 214
Δράση κάτω από δύσκολες συνθήκες………………………………………………….. 216
Ιούνιος-Ιούλιος 1946: Οι Καταδιωκόμενοι στα όρια της αντοχής τους……… 219
Στα Άγραφα με το συγκρότημα του Κώστα Καφαντάρη (Νικηταρά)……….. 221
Υπεύθυνος των ΟΕΚΑ Ευρυτανίας…………………………………………………….. 224
Πολεμώντας στην Ευρυτανία το 1946 όπως το 1942…………………………….. 230
Οι Γ. Γούσιας, Χ. Φλωράκης, Ν. Τριανταφύλλου
διορίζονται στην ηγεσία του ΔΣΕ Ρούμελης…………………………………….. 233
Οι Καπετάνιοι του ΕΛΑΣ φορτώνονται
ευθύνες της κομματικής ηγεσίας…………………………………………………….. 234
Άδικη η συμπεριφορά της ηγεσίας του ΔΣΕ Ρούμελης
στα λαοπρόβλητα ΕΛΑΣίτικα κομματικά στελέχη ……………………………. 238
Ο Πελοπίδας διασώζει τα τμήματα
Παρνασσίδας-Λοκρίδας από την καταστροφή………………………………….. 241
Στον Παρνασσό………………………………………………………………………………. 244
Πρώτος Λοχαγός του Αρχηγείου Παρνασσίδας ΔΣΕ…………………………….. 246
Ένα ακόμη στρατιωτικό κατόρθωμα του Πελοπίδα……………………………….. 247
Διοικητής του 1ου Τάγματος Παρνασσίδας του ΔΣΕ…………………………….. 249
Η μάχη της Άμφισσας………………………………………………………………………. 253
Στο Αρχηγείο Παρνασσίδας του ΔΣΕ ο Πελοπίδας
βαθμολογικά στάσιμος…………………………………………………………………. 259
Άνιση πάλη του Αρχηγείου Ρούμελης του ΔΣΕ
με τον κυβερνητικό στρατό…………………………………………………………… 260
Η τύχη του Tμήματος του Πελοπίδα στην επιχείρηση «Χαραυγή»…………… 262
Μετά την επιχείρηση «Χαραυγή»………………………………………………………. 264
Προβληματική ανάδειξη στρατιωτικών στελεχών
και μονάδων στον ΔΣΕ………………………………………………………………… 266
Πώς αξιολόγησαν τον Πελοπίδα οι αντίπαλοί του………………………………… 268
Στην «Επετηρίδα» των στελεχών του Αρχηγείου Ρούμελης του ΔΣΕ……….. 269
Δυσμενείς μεταβολές σε ανώτερα στελέχη του ΔΣΕ Ρούμελης…………………. 271
Η «μάχη του χώρου»……………………………………………………………………….. 275
Η ΙΙ Μεραρχία Παρνασσίδας ανεμίζει τη σημαία
της πολεμικής άμιλλας…………………………………………………………………. 279
Ο θάνατος του παλικαριού………………………………………………………………… 280
Θύμα των «καλαμαράδων»……………………………………………………………….. 286
Η εκδοχή του θανάτου του από τους αντιπάλους…………………………………… 288
Στον τόπο της ενέδρας……………………………………………………………………… 293
«Ανάξια πληρωμή»…………………………………………………………………………. 294
Επίλογος………………………………………………………………………………………… 296
ΜΕΡΟΣ IV
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ – ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
Φωτογραφίες…………………………………………………………………………………. 299
Παραρτήματα………………………………………………………………………………… 325
Πηγές και Βιβλιογραφία………………………………………………………………….. 339