Αμπελάκι
Κομμάτι της ψυχής μου
«…Οι άνθρωποι αυτοί άφησαν το στίγμα τους σε καθετί, όσο απλό ή σημαντικό φαίνεται, όπως για παράδειγμα μια πάνινη κούκλα που έφτιαξε μια μάνα στην κόρη της για να παίζει, ένα παλιό σπιτάκι που έκτισαν με μεγάλο κόπο, κάποιες παλιές φωτογραφίες. Η φωτογραφία έχει μια μυστική δύναμη να γυρίζει το χρόνο πίσω […] Γι’ αυτό σε τούτο το βιβλίο θα δείτε πολλές φωτογραφίες. […]
Της είπα ότι σκέφτομαι κάποια στιγμή να γράψω για τη ζωή στο χωριό μας. Χάρηκε, μου είπε, όμως, ‘‘να μην ξεχάσεις να γράψεις και για εμάς τις χήρες, που μεγαλώσαμε μόνες μας τα παιδιά μας […] Στάθηκα ορθή. Έζησα με αξιοπρέπεια, περηφάνεια, αλλά και με μεγάλη μοναξιά, μοναξιά… Όμως, έρχονταν στιγμές που ήθελα να μιλήσω σε κάποιον, να με συμβουλέψει, να με απαλλάξει για λίγο από τις τόσες έννοιες που είχα, να μου πάρει τη στενοχώρια μου, και δεν είχα τη θάρρος να μιλήσω σε κανέναν […] Δυστυχώς, γέρασα, παιδάκι μου, και δεν έζησα…’’».
(αποσπάσματα από το βιβλίο)
Ο τόπος μας είναι γεμάτος από ολοζώντανα ίχνη μιας πλούσιας, δημιουργικής, αλλά και γεμάτης μόχθο ιστορικής διαδρομής. Με την κινητήρια δύναμη της αγάπης για τις ρίζες και την ιδιαίτερη πατρίδα γραμμένο, το βιβλίο τούτο είναι ένα βιωματικό, φυσικό και νοερό, οδοιπορικό της Βάσως Μιμηγιάννη-Τζανάτου στη ζωή, τα έθιμα, τις παραδόσεις των κατοίκων του χωριού της, ενός αντιπροσωπευτικού χωριού της ηπειρωτικής Ελλάδας. Ο λόγος για το Αμπελάκι Βάλτου Αιτωλοακαρνανίας.
Τα ξένοιαστα παιδικά χρόνια, οι άνθρωποι του μόχθου και ο αθόρυβα ηρωικός αγώνας τους για επιβίωση και προκοπή, τα ήθη, τα τραγούδια, οι χαρές, οι πίκρες, η αυθεντική λαϊκή γλώσσα, η ντοπιολαλιά, το όμορφο φυσικό τοπίο συνθέτουν ένα νοσταλγικό μωσαϊκό. Οι ζωντανές μαρτυρίες, οι γλαφυρές λαϊκές αφηγήσεις, τα γνωμικά, οι παροιμίες, τα ανέκδοτα, με τη συνδρομή ενός πλούσιου φωτογραφικού υλικού, ανάβουν τη σπίθα της θύμησης. Το ξεχωριστό ήθος, η απλότητα και η ζεστασιά των ανθρώπων του χωριού προβάλλουν μέσα από τη μαγεία του λαϊκού λόγου. Από κάθε σελίδα αναδύεται το άρωμα ενός γνήσιου λαϊκού πολιτισμού που όσο φθίνει στους αδυσώπητους καιρούς μας τόσο πιο επίκαιρος γίνεται.
Η συγγραφέας φιλοδοξεί ο αναγνώστης του βιβλίου «σε κάποιες σελίδες του να βρει κάτι από τον εαυτό του, από τους γονείς και τους παππούδες του». Και διακηρύσσει με περισσή έγνοια την πεποίθησή της ότι «τούτος ο τόπος πρέπει να μείνει ζωντανός».
Προϊόν κοπιώδους και μακροχρόνιας έρευνας, το πόνημα τούτο εκφράζει τη βαθιά ανθρώπινη αγωνία να παραμείνουν ανεξίτηλα τα ταυτοτικά στοιχεία ενός λαού που ποτέ δε σταμάτησε να αγωνιά, να δημιουργεί και να παλεύει…
Το βιβλίο της Βάσως Μιμηγιάννη-Τζανάτου Αμπελάκι ‒ Κομμάτι της ψυχής μου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΝΤΟΣ και διατίθεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία.
Μια σεμνή απόπειρα συμβολής στη μάχη να μείνει ζωντανός ο τόπος και όρθια η συλλογική μνήμη…
ΖΩΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΙΡΟΥ
12,06 € “Η γραφή του αντανακλά εκείνο το ξεχωριστό λεσβιακό άρωμα και χρώμα. Το βιβλίο αυτό ζωγραφίζει το πορτραίτο ενός κόσμου που έφυγε. Ενός κόσμου που αρνιόταν επίμονα ό,τι τον είχε κατακυριεύσει. Τη μιζέρια. Οι άνθρωποι του Π. Κοντέλλη ήξεραν, μέσα στη φτώχεια τους, να εκτιμούν τη ζωή και τις αξίες της. Πίστεψαν και αγωνίστηκαν έχοντας μπροστά τους το όραμα ενός καλύτερου κόσμου”.
Σκηνές από τη ζωή της Λέσβου ζωντανεύουν μέσα στις σελίδες του βιβλίου “Ζωγραφιές του παλιού καιρού”, του πολυβραβευμένου συγγραφέα Πάνου Κοντέλλη, ο οποίος συγκέντρωσε περίπου εκατό μικρές ιστορίες που καλύπτουν μία περίοδο πενήντα ετών και έχουν ως κεντρικό άξονα την αισιοδοξία.
Θέματα από το χωριό, τη μικρασιατική παράδοση, τα μαθητικά χρόνια, τις πρώτες αγάπες, τις φιλίες, την Κατοχή, την ΕΑΜική αντίσταση, τον αγώνα για την επιβίωση. “Δεν είναι ούτε μυθιστόρημα ούτε διήγημα ούτε χρονικό. Είναι μόνο αυτό που λέει ο ίδιος ο συγγραφέας: μνήμες”, υπογραμμίζει ο Τ. Χατζηαναγνώστου (περ. “Λεσβιακή Παροικία”, Οκτ. ’98).
“Πρόκειται για ηθογραφικά διαμάντια, με τους ήρωές τους άριστα ψυχογραφημένους και με τους χαρακτήρες τους ατόφιους και ολοζώντανους. Θαρρείς πως βλέπεις και ακούς τους ήρωες του, μέσα από το χαριτωμένο ιδιωματικό λόγο τους”, σημειώνει ο Κ. Καραστάθης στο περιοδικό “Αιολικά Γράμματα” (τ. 175).
Το βιβλίο κοσμείται από σχέδια και φωτογραφίες. Οι “Ζωγραφιές του παλιού καιρού”, του Πάνου Κοντέλλη, διατίθενται από τις εκδόσεις “ΕΝΤΟΣ”.
ΚΟΝΙΣΚΟΣ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑΣ» Βιώματα και μνήμες από το χωριό μου
16,00 €«Στην όμορφη οροσειρά των Χασίων είναι κτισμένο το δικό μας χωριό, ο Κονισκός, καθώς και τα παρακείμενα χωριά που αποτελούν το Δήμο Τυμφαίων και όλα τα δορυφορικά χωριά του Δήμου και όλης της οροσειράς.
Η οροσειρά των Χασίων ανήκει γεωγραφικώς στο Νομό Τρικάλων στην επαρχία Καλαμπάκας. Βρίσκεται απέναντι από την οροσειρά της Πίνδου. Αρχίζει από τη μεριά που είναι το χωριό Αγιόφυλλο και καταλήγει στην Ανατολική μεριά που είναι το χωριό Βερδικούσια.»
(απόσπασμα από το βιβλίο)
Η αγάπη για την ιδιαίτερη πατρίδα συναντιέται με τη μνήμη και την αγωνία να μείνει άσβεστη στο πέρασμα του χρόνου. Με την κινητήρια δύναμη της παράδοσης γραμμένο, το βιβλίο τούτο είναι ένα όμορφο, αυθεντικό και νοσταλγικό οδοιπορικό στη ζωή, τα έθιμα, τις παραδόσεις των κατοίκων ενός αντιπροσωπευτικού χωριού της θεσσαλικής γης, του Κονισκού Τρικάλων.
Το απαράμιλλης ομορφιάς φυσικό τοπίο σε μια αρμονική συνεύρεση με τους ανθρώπους του μόχθου, τα ξένοιαστα παιδικά τους χρόνια, τις γεωργικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητές τους, τις συνήθειες, τις γιορτές, τις λύπες, τα τραγούδια, την ντοπιολαλιά. Από κάθε σελίδα αναδύεται το ξεχωριστό χρώμα ενός γνήσιου λαϊκού πολιτισμού, που όσο φθίνει στους αδυσώπητους καιρούς μας τόσο πιο επίκαιρος γίνεται.
Το ξεχωριστό ήθος, η απλότητα και η ζεστασιά των ανθρώπων του χωριού προβάλλει μέσα από τις λαϊκές αφηγήσεις και ιστορίες, τις προλήψεις, τα γνωμικά, τις παροιμίες, μέσα από όλη την ομορφιά και τη μαγεία του λαϊκού λόγου. Παράλληλα παρακολουθούμε τα ίχνη που άφησαν στο χωριό οι σημαντικοί σταθμοί της ιστορίας του τόπου, η Κατοχή, η Εθνική Αντίσταση, ο Εμφύλιος.
Το βιβλίο «Κονισκός Καλαμπάκας Βιώματα μνήμες από το χωριό μου» του Γιάννη Κελεπούρη κυκλοφορεί από της εκδόσεις ΕΝΤΟΣ και διατίθεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία.
ΝΑΞΙΩΤΙΚΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ Κ’ ήντα σε μέλλει σένανε
14,00 €«Στου Κολιβίτση και στον Άγιο Αρτέμιο πήγαινα πολλές φορές και με την Αγγελική μας. Ποτίζαμε γρήγορα, μαζεύαμε τα φρούτα και μετά πηγαίναμε στο ποτάμι να καβουρολογήσουμε. Παίρναμε μαζί μας έναν κουβά και τον φτάναμε μέχρι τη μέση με μεγάλα ποταμίσια καβούρια.
Μέχρι σήμερα θυμάμαι τον τρόπο με τον οποίο τα πιάναμε. Αν πιάναμε καμιά μεγάλη καβουρίνα με αβγά ή ακόμα και με μικρά καβουράκια στην κοιλιά της, την αφήναμε ελεύθερη. Μόλις φτάναμε σπίτι, η μάνα μας τα έβαζε στην κατσαρόλα αμέσως και τα έκανε ένα πεντανόστιμο πιλάφι.»
(απόσπασμα από το βιβλίο)
«Κ΄ ήντα με μέλει μένανε;», θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς αντικρίζοντας τα αυτοβιογραφικά στοιχεία του βιβλίου τούτου. Μα, από κάτι τέτοια μικρά και μεγάλα οδοιπορικά δε γαντζώνεται η μνήμη και η καρδιά του καθενός μας για να σύρει το κάρο της ιστορίας προς τα μπρος; Στιγμές από το λαογραφικό θησαυρό της Νάξου, και ιδιαίτερα του Κινίδαρου, λαϊκές δοξασίες τυλιγμένες στην αχλή του μύθου ζωντανεύουν κι ανακατεύονται με την ανεπιτήδευτη αγάπη για τον τόπο, τη νοσταλγία για τον ακριβοδίκαιο και ορθολογιστή πατέρα, τη γλυκιά και μαζί πονεμένη θύμηση της μάνας που έγερνε στοργικά στο παιδί της. Αλλά και οι σταθμοί μιας ζωής δοσμένοι αυθεντικά από μια γυναίκα της διπλανής πόρτας, που έρχεται με τη σεμνή και τρυφερή πένα της να μας υπενθυμίσει ότι κάθε ιδιαίτερη διαδρομή, κάθε μάχη, κάθε νίκη και ήττα έχουν τη δική τους ανεκτίμητη αξία. Το βιβλίο της Σοφίας Κλουβάτου – Μελά «Ναξιώτικα μονοπάτια – Κ’ ήντα σε μέλει σένανε» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΝΤΟΣ και διατίθεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία. Μια λυτρωτική ματιά στους κρυμμένους θησαυρούς της ψυχής, μια περιπλάνηση στον κόσμο των αγαπημένων μορφών, στις ρίζες, στη δική μας “Ιθάκη”…
ΝΗΣΟΣ ΦΟΥΡΝΟΙ ΚΟΡΣΕΩΝ Η ΚΟΡΣΟΙ
16,00 €«Η φροκαλιά ή σαρωνιά (=σκούπα) ηγίνουντα από θυμάρι ή βρούλα (=βούρλα) κι ημάζωνε (=εμάζευε) τα φρόκαλα (=σκουπίδια). Πολλά σπίθια είχανε και τον αργαλειό. Σε ούλα τα σπίθια υπάρχανε ακόμα οι «σεράδες» (δηλ. πλεξάνες κρεμμυδιών ή σκόρδων). Η πινακωτή που ηβάναν ντα ψωμιά που ηπροορίτζουντα (επροωορίζοντο) για το φούρνο, το φουρνέθιο (μικρό σιδερένιο φτυάρι με μακρυά λαβή) για το φούρνισμα των ψωμιών, το ψωμοπάνι (πανί για το σκέπασμα του ψωμιού, ώσπου να «φουσκώση» για να το ρίξουν στο φούρνο). Το σκάλεθρο με τη μαβιά για το σκάλισμα της φωθιάς. Τα μπηλίνια (μεγάλα πιάτα), τα λακανίδια (πήλινα γιουβέτσια) που ηφέρνανε από την Πάτινο (Πάτμο), τα κουμάρια ή μαστραπάδες (κανάτια), οι λαΐνες (στάμνες) και το ροΐ ή λαδερό (το δοχείο που είχαν το λάδι).»
(απόσπασμα από το βιβλίο)
Μια λαογραφική συλλογή, γραμμένη στη δεκαετία του ‘70, διαχρονική και επίκαιρη. Ένα αυθεντικό οδοιπορικό στα πρώιμα χρόνια του νησιού Φούρνοι: στις συνήθειες, στις παραδόσεις και στην καθημερινότητα των κατοίκων του, μέσα από τις αφηγήσεις των παλιότερων. Με το ύφος και την αγνότητα μιας άλλης, περασμένης εποχής.
Τραγούδια, έθιμα και ποικίλοι ιδιωματισμοί, μεταφερμένα στο χαρτί αυτούσια.
Το βιβλίο της Κούλας Ορφανού – Κοζώνη «Νήσος Φούρνοι Κορσεών ή Κορσοί» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΝΤΟΣ και διατίθεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία.
ΝΗΣΟΣ ΦΟΥΡΝΟΙ Γεωγραφία – Ιστορία – Οικισμοί
14,00 €«Η κατάσταση της απόλυτης ελευθερίας την οποία απολάμβαναν οι Φουρνιώτες, δεν επρόκειτο να κρατήσει για πολλά ακόμα χρόνια. Όταν το 1869 η τουρκική κυβέρνηση θέλησε με τον νόμο «περί βιλαετίων» να εφαρμόσει παντού, σε όλη την επικράτεια, τους νόμους που η τουρκική λαιμαργία είχε επινοήσει, εγκατέστησε φρουρά από πέντε ως έξι χωροφύλακες, με προϊστάμενο έναν Ομπάση-Χουσεΐν.
Από τότε, οι Φουρνιώτες, εκτός του ενοικίου προς τους Πατινιώτες ιδιοκτήτες και χωρίς να απολαμβάνουν τίποτε παρά του κυρίαρχου, πλήρωναν αναλόγως του αριθμού των κατοίκων περισσότερα απ’ όσα έπαιρνε η Τουρκία από την Ικαρία.»
(απόσπασμα από το βιβλίο)
Μια εξαιρετική μελέτη για την ιστορία και τη γεωγραφία της νήσου «Φούρνοι», από την αρχαιότητα έως σήμερα. Ο συγγραφέας μελέτησε κείμενα παλαιών γεωγράφων, ιστορικών και περιηγητών και παρουσιάζει τα πρώιμα χρόνια του νησιού, τη Βυζαντινή εποχή του, καθώς επίσης και την ιστορία του κατά την Τουρκοκρατία.
Ο αναγνώστης μπορεί να βρει αναλυτικά τις παρακάτω γεωστρατηγικές, γεωλογικές και λαογραφικές πληροφορίες:
- Γεωγραφικές: τα νησιά με τις ακτογραμμές τους, οι χερσόνησοι και οι πολυάριθμοι κόλποι, τα λιμάνια και ο ρόλος τους στην άνθιση των εμπορικών σχέσεων.
- Γεωλογικές: τα πετρώματα, σχιστολιθικά και ασβεστολιθικά, τα λατομεία με τα μάρμαρα, οι σχέσεις με τη Μίλητο.
- Λαογραφικές: Δίνονται πολλές πληροφορίες για τους οικισμούς των Φούρνων: Χρυσομηλιά, Θύμαινα, Καμπί, Αϊ Γιάννης, Καμάρι.
Η νήσος «Φούρνοι» στην αρχαιότητα ήταν ένα καταπράσινο νησί με πλούσια χλωρίδα και σπάνια φυτά, όπως η Μανδραγόρα όπου οφείλει και την ονομασία «το νησί του Μανδραγόρα».
Επίσης, παρουσιάζεται όλη η έρευνα για την ονομασία του νησιού, τα δημογραφικά στοιχεία για τους πρώτους κατοίκους και οι αρχαιολογικές ανασκαφές.
Η συμβολή των Φούρνων στις ναυμαχίες των Ελλήνων το 1821 ως κομβικό-στρατηγικό σημείο. Ημερομηνία σταθμός η 14η Αυγούστου 1912, μέρα αυτονομίας των νήσων Φούρνοι από τους Τούρκους. Στο τέλος του βιβλίου παρατίθενται τα πρακτικά της Ελεύθερης Πολιτείας της Ικαρίας.
Το βιβλίο του Θεολόγου Παναγιώτη «Νήσος Φούρνοι- Γεωγραφία-Ιστορία-Οικισμοί» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΝΤΟΣ και διατίθεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία.
Φωτίζει την ιστορία της νήσου Φούρνοι μέσα από το χρόνο
ΠΑΝΗΓΥΡΙ, ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ
10,00 € «Στο μυαλό μου έρχονται οι ζωοπανηγύρεις και εμποροπανηγύρεις. Κρατούσαν κάπου δύο βδομάδες κι αποτελούσαν το σημαντικότερο γεγονός της χρονιάς. Στην πόλη συνέρεε από τα γύρω χωριά πλήθος κόσμου. Άνθρωποι, ζώα, εμπορεύματα συνέθεταν μια εικόνα απίθανης γραφικότητας… Στήνονταν απ’ άκρου εις άκρον παράγκες, τέντες ή τσίγκοι για περίπου μία βδομάδα. Και τι δεν πουλιόταν! Τα ψητά μοσχομυριστά έδιναν κι έπαιρναν και τα καφενεία ήταν φίσκα στην πελατεία. Εκεί έπαιζαν θρυλικές κομπανίες, από τις οκτώ το βράδυ μέχρι το ξημέρωμα. Οι παρέες στα μαγαζιά έπαιρναν ένα χαρτάκι με αριθμό για να χορέψουν με σειρά προτεραιότητας. Κυριαρχούσαν ο τσάμικος, ο καλαματιανός κι ο συρτός. Η χαρτούρα από τους χορευτές σχημάτιζε “βουνό”, οι δε λεφτάδες ασήμωναν πολλές φορές και με λίρες… Με άλλους πιτσιρικάδες χαζεύαμε, κοιτώντας από τα τζάμια των καφενείων τα θαυμαστά για μας μεγαλεία».
Πρώτη μελετητική προσέγγιση του «άγνωστου», στα ΜΜΕ, χώρου των πανηγυριών και του επαγγελματικού τους δυναμικού, από το στιχουργό Γιώργο Πιά. Ουσιαστικά είναι ένα μεγάλο σε έκταση «θερμό ρεπορτάζ», σε σχήμα βιβλίου μικρού σχήματος, που παραθέτει κοινωνιολογικά στοιχεία, κυρίαρχα πρόσωπα μουσικών και τραγουδιστών, προβλήματα… Φέρνει στην επιφάνεια ένα συκοφαντημένο καλλιτεχνικό χώρο, που η ιστορική του συνέχεια είναι αδιάκοπη και δημιουργική. Το βιβλίο ολοκληρώνουν φωτογραφίες από στιγμές πανηγυριών, ανθολόγιο από τα δημοτικά τραγούδια του Γ. Πιά και συνολική εργογραφία του.
ΤΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ
12,06 € «Θεωρώ απαραίτητο να αναφέρω το σημαντικότερο ρόλο που διαδραμάτισε στη βελτίωση των καλλιεργειών του κάμπου μας το προσφυγικό στοιχείο. Είναι ομολογημένο απ’ όλους όσοι ασχολούνταν με τη γεωργία, ότι οι πρόσφυγες της Μικρασίας έφεραν μια επανάσταση στις καλλιέργειες, κυρίως στ’ αμπέλια και στα καπνά, μια επανάσταση που απέβη προς όφελος των καλλιεργητών του κάμπου μας. Θα συναντήσουμε στις σελίδες αυτού του πονήματος πλήθος τέτοιες καταγραφές για τις επιδόσεις των προσφύγων, που κατέκλυσαν το λεκανοπέδιο της Καλλονής, μετά το 1922».
Στην εύφορη γη του κάμπου της Καλλονής, στη Λέσβο, μας μεταφέρει η μελέτη «Τα γεωργικά της Λέσβου. Ο κάμπος της Καλλονής» του Χρήστου Τραγέλλη, λαογράφου και εκδότη του περιοδικού «Τα Καλλονιάτικα». Σκύβοντας επάνω από τις παραδόσεις του τόπου του, τις αγροτικές εργασίες του παρελθόντος, αλλά και τα νεότερα μέσα παραγωγής, τα είδη των καλλιεργειών, την κοινωνική οργάνωση στην ύπαιθρο, την ανάπτυξη των οικογενειακών δεσμών, αλλά και την ιδιαιτερότητα της λεσβιακής γης, ο συγγραφέας παραδίδει στον αναγνώστη μια πραγματική εγκυκλοπαίδεια για τη γεωργία, τη λαογραφία και τη γεωγραφία της Λέσβου.
Η εικονογραφημένη έκδοση που κυκλοφόρησε δαπάναις του Δήμου Καλλονής Λέσβου και διατίθεται και από τις εκδόσεις «ΕΝΤΟΣ», χωρίζεται σε έξι μέρη: Στο πρώτο περιγράφεται ο χώρος που καταλαμβάνει ο κάμπος της Καλλονής, με αναφορά στα συστατικά του εδάφους, στους υδάτινους πόρους και τα μέσα αξιοποίησής τους και στις μεθόδους οροθέτησης των χωραφιών. Στο δεύτερο μέρος γίνεται εκτεταμένη αναφορά στις καλλιέργειες του σιταριού, του κριθαριού, της σίκαλης, του καπνού, της ελιάς, των αμπελιών και των άλλων ειδών που κυκλοφορούν στον κάμπο. Στα υπόλοιπα τέσσερα μέρη περιγράφονται τα ζώα του γεωργού, οι σοδειές του, η κτηνοτροφία και τα αγροτικά τοπωνύμια που απαντώνται στην περιοχή.
Στο βιβλίο που προλογίζει ο Π.Δ. Μιχαηλάρης περιλαμβάνονται φωτογραφίες ιδιαίτερης ιστορικής αξίας, σχέδια, γλωσσάρι και ευρετήριο, καθώς και έγχρωμος χάρτης μεγάλων διαστάσεων της αγροτικής περιοχής της Καλλονής.
Το βιβλίο «Τα γεωργικά της Λέσβου. Ο κάμπος της Καλλονής», του Χρήστου Τραγέλλη, διατίθεται στην Αθήνα από τις εκδόσεις «ΕΝΤΟΣ».
ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΜΑΣ
15,00 € «Υπάρχει ένας κόσμος μαγικός, που ολοένα περισσότερο λησμονάμε την ύπαρξή του. Είναι το παραμύθι. Στη μαγεία αυτού του κόσμου θέλω να σας οδηγήσω για λίγο, γιατί, όπως θα δούμε, στις αρχές της καταγωγής του ανακαλύπτουμε τις ρίζες της δικής μας καταγωγής».
Την περιπλάνησή μας στο μαγικό κόσμο του παραμυθιού αναλαμβάνει ο έγκριτος λαογράφος Μιχάλης Γ. Μερακλής, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του «Τα παραμύθια μας».
Πρόκειται για τη δεύτερη, χρονολογικά, πιο ολοκληρωμένη μελέτη γύρω από τα ελληνικά παραμύθια και τις λαϊκές παραδόσεις που μεταδόθηκαν από γενιά σε γενιά, γραμμένη περίπου τέσσερις δεκαετίες μετά την έκδοση του μνημειώδους δίτομου έργου του Γ. Α. Μέγα, «Ελληνικά Παραμύθια».
Βαδίζοντας στα μονοπάτια που άνοιξε στην ελληνική λαογραφία ο δάσκαλός του, ο Μ. Γ. Μερακλής αποκρυπτογραφεί τα νοήματα των μύθων, σκιαγραφεί τους χαρακτήρες των ηρώων τους και διαγράφει ιστορικά το ιστορικό πλαίσιο που ενέπνευσε τα παραμύθια και τις καταστάσεις που περιγράφουν. Μελετώντας τη θεματογραφία και το περιεχόμενό τους, ο συγγραφέας παραθέτει αξιολογικά πλήθος παρατηρήσεων που αναδεικνύουν τη λαογραφική, κοινωνιολογική και λογοτεχνική διάσταση των παραμυθιών.
Στο βιβλίο περιλαμβάνονται επτά επιμέρους εργασίες, όπου αναλύονται:
• Η προέλευση του παραμυθιού – ειδικότερα του ελληνικού.
• Η επιβίωση των παλιών μορφών των παραμυθιών και η δημιουργία νέων.
• Οι επιστημονικές συνέπειες της ραγδαίας υποχώρησης του παραμυθιού στην εποχή μας.
• Η φιλολογική έρευνα του παραμυθιού.
• Η εξέταση των παραμυθιών και της κοινωνικής θεώρησής τους με γνώμονα τη λαογραφία.
• Η σημασία και η λειτουργία του λαϊκού στοιχείου.
Ο Μ. Γ. Μερακλής παραθέτει τις απόψεις που έχουν διατυπώσει για το παραμύθι οι σχολές της ευρωπαϊκής διανόησης. Παράλληλα, στοιχειοθετεί όλη την ιστορική διαδρομή που ακολούθησε η λαϊκή «ποίηση», από τα πρωτόγονα, μυθολογικά σκευάσματα έως τους σύγχρονους χάρτινους ήρωες του σελιλόιντ.
«Ο Παλαμάς έγραψε κάποτε: “Μέσα από τα λογής παραμύθια και συναξάρια μας, η πρωτόγονη ψυχή των Ελλήνων ζει και βασιλεύει, με τα σπουδαιότερα σημάδια της, λαχταριστή”. Εγώ τον πιστεύω», σημειώνει ο συγγραφέας στη μελέτη του «Τα παραμύθια μας», η οποία διατίθεται από όλα τα βιβλιοπωλεία και τις εκδόσεις “ΕΝΤΟΣ”.
ΤΑ ΠΡΩΤΙΝΑ ΚΑΙ ΤΑ ΤΩΡΙΝΑ
12,00 € «Ο εμποράκος, ο έμπορος, ο γυαλοπώλης, ο πραματευτής, άλλοι με καροτσάκια κι άλλοι με κοφίνια, πουλούσανε την πραμάτιά τους, όλοι με «βερεσέ». Το τεφτεράκι έκανε χρυσές δουλειές. Προσταφαιρέσεις, λογαριασμούς, κι όταν γινότανε εξόφληση, τραβούσε ένα μεγάλο Χου».
«Τα πρώτινα και τα τωρινά» είναι μικρές ιστορίες παρμένες από τη διαχρονική πορεία της Καισαριανής, από το 1922 που έφτασαν οι πρώτοι πρόσφυγες έως το ξεκίνημα της τελευταίας δεκαετίας της χιλιετηρίδας. Ο Γιάννης Κουβάς, χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της προσφυγιάς, παρουσιάζει παραστατικά τα ήθη, τα έθιμα και τις καθημερινές ασχολίες των κατοίκων της Καισαριανής, με πνεύμα άλλοτε νοσταλγικό και άλλοτε σατιρικό ή και καυστικό.
Η σύγκριση ανάμεσα στη ζωή των Καισαριανιωτών του χθες και του σήμερα είναι αναπόφευκτη, καθώς ο συγγραφέας –είτε ως ερευνητής είτε ως αυτόπτης μάρτυρας, γνωρίζει τις ομοιότητες και τις διαφορές στη συμπεριφορά των γενιών.
Ο Υμηττός, η εγκατάσταση των προσφύγων, οι γιορτές, οι εκκλησίες, οι τοποθεσίες, τα σχολεία, οι καφενέδες, τα σπίτια, τα επαγγέλματα, τα παρατσούκλια, οι εκλογές, οι επώνυμοι κάθε εποχής, παρελαύνουν μέσα στις 176 σελίδες του βιβλίου του Γιάννη Κουβά. Το έργο συμπληρώνεται από φωτογραφίες που δείχνουν την ανάπτυξη της πόλης από το 1922 μέχρι το 1991.
«Τα πρώτινα και τα τωρινά» του Γιάννη Κουβά αποτελούν ιστορική και λαογραφική παρακαταθήκη για τους Καισαριανιώτες κάθε ηλικίας. Το βιβλίο διατίθεται από τις εκδόσεις “ΕΝΤΟΣ”.
ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΜΕΣΟΓΕΙΑ (1900-1950)
12,00 €«Έρωτα που με λάβωσες,
δώσε και το βοτάνι,
γιατί δεν βρίσκω γιατρικό
στον κόσμο να με γιάνει.
Ο Έρωτας δεν είν’ ανθός
να μαραθεί, να πέσει
αλλ’ είναι βάτος με κλαδιά
κι αλίμονο όποιος πέσει».
«Τα τραγούδια των γυναικών στα Μεσόγεια (1900-1950)» είναι ο δεύτερος καρπός της έρευνας της μουσικού και μουσικολόγου Βάσως Κιούση για την παραδοσιακή μουσική των Μεσογείων. Μετά την έκδοση του βιβλίου «Οι οργανοπαίχτες στο Κορωπί (1880-1960)», η Βάσω Κιούση παρουσιάζει μία ολοκληρωμένη μελέτη για τα τραγούδια των γυναικών στο πρώτο μισό του αιώνα μας, όταν πλέον έχει γενικευθεί η χρήση της ελληνικής γλώσσας έναντι του αρβανίτικου ιδιώματος.
Οι Μεσογείτες, σεμνοί, δύσπιστοι, αυστηροί, θεωρούν πολύ σημαντικό στοιχείο την τιμή τους και τη σταθερότητα στο λόγο τους. Σέβονται τις γυναίκες, τις φροντίζουν και τις εκτιμούν. Σε κάθε γέννα, όμως, κοριτσιού, ξεκινά γι’ αυτούς ένα μεγάλο πρόβλημα: Ποιος θα κρατήσει το όνομα της οικογένειας και ποιος θα φροντίσει τους γονείς και την περιουσία της φαμίλιας.
Το κορίτσι έμενε στο σπίτι, συχνά δεν πήγαινε καθόλου στο σχολείο. Την πάντρευαν μικρή, πριν ερωτευθεί. Έμενε στο σπίτι του άντρα της με τα πεθερικά, δούλευε στις γεωργικές εργασίες κάνοντας παράλληλα και τις δουλειές του νοικοκυριού.
Αποκλεισμένη στο σπίτι για την ανατροφή των παιδιών, η Μεσογείτισσα χρησιμοποίησε τη μουσική ως σημάδι της κοινωνικής της ταυτότητας και τη συνέδεσε με όλες τις εκδηλώσεις της καθημερινής ζωής, από τη γέννηση έως το θάνατο.
Διακόσια πενήντα τραγούδια του κύκλου της ζωής (νανουρίσματα, μοιρολόγια, του γάμου κ.ά.) και του χρόνου (αποκριάτικα, χριστουγεννιάτικα κ.ά.), παρουσιάζονται στις 160 σελίδες της μελέτης της Βάσως Κιούση, που αποκτά χαρακτήρα μουσικό, λαογραφικό και φιλολογικό.
«Τα τραγούδια των γυναικών στα Μεσόγεια (1900-1950)» μπορείτε να το βρείτε σε όλα τα κεντρικά βιβλιοπωλεία, στα βιβλιοπωλεία των Μεσογείων και στις εκδόσεις “ΕΝΤΟΣ”.
ΤΟ ΒΟΥΝΕΣΙ Γλωσσικός θησαυρός Ιστορία και παράδοση
18,00 €«…Η εκδοτική μας αυτή προσπάθεια έχει σαν στόχο να διασώσει, να διατηρήσει, αλλά και να γνωρίσει στις νεότερες γενιές τις ρίζες, καθώς και τις ιστορικές και πολιτιστικές παραδόσεις των παλιότερων γενιών, έτσι όπως αναφέρονταν με τον ζωντανό και αυθεντικό τρόπο στην καθημερινή τους βιοπάλη. Οι λέξεις, οι φράσεις, καθώς και οι διάλογοι […] κουβαλιούνται από μακρινές περιόδους της ιστορίας…»
[…] «Πέντε δρασκελιές απέναντί μας συντελείται ένα γεγονός κομβικής σημασίας για την παραπέρα πορεία του ΕΑΜικού αντιστασιακού κινήματος […] Το Μορφοβούνι βρέθηκε στο επίκεντρο της εμφύλιας διαμάχης […] Ο αριθμός των θυμάτων εκείνης της περιόδου και ειδικότερα του Εμφυλίου ξεπερνάει κάθε λογική…» […] «Οι Μορφοβουνιώτες έχουν πλούσια πολιτιστική παράδοση, όπως προκύπτει από τις πολλές εκδηλώσεις που γίνονται από αμνημονεύτων χρόνων…».
(αποσπάσματα από το βιβλίο)
Ο τόπος μας είναι γεμάτος από ολοζώντανα ίχνη μιας πλούσιας, δημιουργικής όσο και μαρτυρικής ιστορικής διαδρομής. Ίχνη γλωσσικά, ηθογραφικά, πολιτισμικά, που συνόδευσαν και σημάδεψαν το μόχθο του λαού μας για ελευθερία, κοινωνική πρόοδο και προκοπή. Ένα έξοχο δείγμα ζωντανής και συνεκτικής αποτύπωσης, κι όχι απλής καταγραφής, των λαϊκών αυτών παρακαταθηκών προσφέρει ο Γιώργος Βασιλούλης με το έργο του αυτό.
Ο συγγραφέας θέτει στο επίκεντρο της μελέτης του τον τόπο καταγωγής του, το Βουνέσι Καρδίτσας (ιστορική ονομασία του σημερινού Μορφοβουνίου), ένα αντιπροσωπευτικό τμήμα της εμβληματικής από πολλές απόψεις περιοχής των Αγράφων. Έχει όμως το βλέμμα στραμμένο σε όσα αξίζει κάθε τόπος και κάθε λαός να φυλάξει σαν κόρη οφθαλμού. Έτσι, εμβαθύνει:
‒ Στην αυθεντική λαϊκή γλώσσα. Αποθησαυρίζονται περισσότερες από 3.000 λέξεις, φράσεις και διάλογοι του τοπικού γλωσσικού ιδιώματος, της ντοπιολαλιάς, με παραδείγματα, ερμηνευτικές σημειώσεις και ξενικές επιρροές. Αλλά και με τη συνοδεία γραμματικών και συντακτικών σχολίων, τα οποία επιμελήθηκαν ειδικοί επιστήμονες, γλωσσολόγοι, φιλόλογοι και ιστορικοί.
‒ Στην ιστορική πορεία του τόπου μέσα στο χρόνο, ανασύροντας μνήμες και γεγονότα με ευρύτερο αντίκτυπο από τις περιόδους της Κατοχής, της Εθνικής Αντίστασης, του Εμφυλίου, φτάνοντας μέχρι το σήμερα.
‒ Στη ζωή, τις δραστηριότητες, τα έθιμα, τις γιορτές, τα τραγούδια, σε καθετί που συνόδευε τις χαρές και τα βάσανα των ανθρώπων του μόχθου. Γλαφυρές λαϊκές αφηγήσεις, γνωμικά, παροιμίες, ανέκδοτα συνθέτουν ένα μωσαϊκό απ’ όπου αναδύεται το άρωμα ενός γνήσιου λαϊκού πολιτισμού.
Προϊόν κοπιώδους κι εξαντλητικής έρευνας, το πόνημα τούτο κατορθώνει να συνταιριάξει αρμονικά την αγάπη για την ιδιαίτερη πατρίδα και τις ρίζες με την ιστορική αλλά και βαθιά ανθρώπινη έγνοια να παραμείνουν ανεξίτηλα τα ταυτοτικά στοιχεία ενός λαού που ποτέ δε σταμάτησε να αγωνιά, να δημιουργεί και να παλεύει…
Το βιβλίο του Γιώργου Βασιλούλη Το Βουνέσι ‒ Γλωσσικός θησαυρός, Ιστορία και Παράδοση κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΝΤΟΣ και διατίθεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία.
Μια γλωσσολογική και λαογραφική κατάθεση βγαλμένη από τη ιστορία του λαού μας…
ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ ΤΟ ΣΙΒΡΙΣΑΡΙ
15,00 €“…Δύσβατος ο δρόμος του Γολγοθά τους, κι ο Σταυρός του μαρτυρίου τους βαρύς. Ανακατωμένοι από διάφορες επαρχίες και πόλεις της ιωνικής γης, μα με κοινούς καημούς και πόνους, με κοινές πίκρες, μα και μ’ έναν κοινό σκοπό: Το καταστάλαγμα σ’ ένα κομμάτι γης, που να φυτέψουν τα ονείρατά τους και τους σπόρους της μελλούμενης γενιάς. Απ’ τα κοντινά νησιά της Μικρασίας μέχρι την Κρήτη κι απ’ τη Μακεδονία μέχρι την Αττική, προσφυγοσυνοικισμοί. Ανάμεσα σ’ όλους τούτους και οι Σιβρισαριανοί, αρχίζουν ν’ ανασταίνουν τις καινούργιες πατρίδες. Συνοικισμοί και δρόμοι παίρνουν τις ονομασίες των πόλεων, των χωριών, των ηρώων τους…”
Ο συγγραφέας και δάσκαλος Γιάννης Γ. Κουβάς, με όλη του την αγάπη προς την πατρίδα, την Ιωνία, κάνει μια ολοκληρωμένη παρουσίαση της καθημερινής ζωής των λεγομένων προσφύγων, των στοιχείων που συνθέτουν το Μικρασιατικό πολιτισμό, κάποιων γεγονότων που αντικατοπτρίζουν την “ψυχή” των μετέπειτα Ελλήνων Μικρασιατών.
Το βιβλίο τούτο αφιερώνεται στη ΜΝΗΜΗ των Σιβρισαριανών νεκρών σ’ οποιαδήποτε γη κι αν θάφτηκαν. Είναι ένα μνημόσυνο γι’ αυτούς που αγαπήσαμε και μας αγάπησαν. Γι’ αυτούς που τη δάδα τους κρατάμε αναμμένη για να μην ξεχνάμε τη ρίζα μας. Τη ρίζα της ιωνικής γης. Του Σιβρισαριού.
Σ’ αυτό το αφιέρωμα, “Το χωριό μας το Σιβρισάρι”, βοήθησαν κι άλλοι που τώρα “είναι θαμμένοι στη γη της καινούριας πατρίδας τους”.
Με κάποιους χάρτες, αρχεία και πλούσιο φωτογραφικό υλικό κυκλοφορεί η νέα αυτή συμπληρωμένη έκδοση από τις εκδόσεις “ΕΝΤΟΣ”, που πάντα στάθηκαν με περισσή ευαισθησία απέναντι στους “Μικρασιάτες”.