«Το καλοκαίρι του ’32 τα κτήματά μας τα είχαμε χάσει οριστικά. Ξένοι πια τα καλλιεργούσανε. Είχε γίνει αδικία. Τον πατέρα μου τον βάλανε και υπέγραψε συναλλαγματικές λέγοντάς του πως υπέγραφε σαν μάρτυρας σε κάτι τάχα συμφωνητικά. Δεν έβλεπε, είχε χάσει το φως του στην Αμερική. Η φτώχεια μάς θέριεψε. Και κοντά σ’ όλα τα κακά, η γκρίνια της μάνας με τον πατέρα, που με συμβουλεύανε ν’ αφήσω το σκολειό. “Που θα πας παιδί μου;” έλεγε ο πατέρας μου. “Τα γράμματα θέλουνε περιουσίες να ξοδέψεις κι εμείς δεν έχουμε ούτε ένα γάιδαρο να πηγαίνουμε στο μύλο τ’ άλεσμα”».
Μια σκληρή περιγραφή της ζωής στην ελληνική ύπαιθρο τα χρόνια του Μεσοπολέμου κατορθώνει ο Χρήστος Ραχιώτης στο βιβλίο του «ΖΩΗ ΚΑΙ ΑΓΩΝΑΣ – Τότε που δενότανε η ζωή μας», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις ΕΝΤΟΣ.
Χωρίς καμία πρόθεση να ωραιοποιήσει τις καταστάσεις που βιώνουν οι τσακισμένες από τη φτώχεια οικογένειες, ο συγγραφέας επιχειρεί -λειτουργώντας ουσιαστικά ως ρεπόρτερ- να μεταφέρει στους αναγνώστες του αυτούσιο το κλίμα που επικρατούσε σε μια Ελλάδα που απέχει πολύ από τις ρομαντικές εικόνες που περιγράφουν τα λογοτεχνικά βιβλία. Πρόκειται για την Ελλάδα της υπανάπτυξης, του αναλφαβητισμού, της εκμετάλλευσης, της αστυνομοκρατίας, ενός καθεστώτος που οδήγησε πολλούς νέους της εποχής να διεκδικήσουν την ανατολή μιας νέας εποχής, συμμετέχοντας στο ΕΑΜικό κίνημα της Εθνικής Αντίστασης. Ξεφυλλίζοντας το ημερολόγιο των παιδικών και των νεανικών χρόνων του, ο Χρήστος Ραχιώτης ερεθίζει τη συλλογική μνήμη του έθνους μας, φέρνοντας στην επιφάνεια ιστορικά γεγονότα που επιχειρήθηκε να εξαφανιστούν μέσα σ’ ένα σύννεφο λήθης.
Το βιβλίο «ΖΩΗ ΚΑΙ ΑΓΩΝΑΣ – Τότε που δενότανε η ζωή μας» αποτελεί ένα αδιάψευστο ιστορικό ντοκουμέντο για εκείνη την Ελλάδα που δεν έχει θέση στα σύγχρονα σχολικά εγχειρίδια. Διατίθεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία από τις εκδόσεις ΕΝΤΟΣ.

«Αναμμένη δάδα! Το Δαδί της Κατοχής είναι να το θαυμάζεις… Πάντα σκλαβωμένο. Και πάντα ελεύθερο, στην ψυχή, στην καρδιά, στη λεβεντιά. Ελεύθερο πολιορκημένο! Αγέρωχο κι απροσκύνητο. Στην αντίσταση πρωτοπόρο. Ηρωική κωμόπολη. Με ατσάλινη αντοχή. Τη δάδα του αγώνα κρατώντας ψηλά αναμμένη! Ο λαός ενωμένος σαν ένας άνθρωπος. Σπίτι με σπίτι, δρόμο με δρόμο, γειτονιά με γειτονιά, πρόσωπο με πρόσωπο. Σφιχτοδεμένοι σαν μια γροθιά».
Τη μαρτυρία του από τη δράση των ένοπλων αντιστασιακών ομάδων στην περιοχή της Λοκρίδας –και ειδικά στο Δαδί, τη σημερινή Αμφίκλεια– κατά την περίοδο 1940-1944 καταθέτει ο Κώστας Πεντεδέκας, πολεμιστής του αλβανικού μετώπου κι αγωνιστής του ΕΑΜ και του Δημοκρατικού Στρατού.
Ωστόσο, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τα προσωπικά του βιώματα ως εφαλτήριο αφενός για να περιγράψει τη γεωπολιτική κατάσταση της χώρας από τη Μικρασιατική Καταστροφή έως την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου και αφετέρου για να καταγράψει την ιστορία του κινήματος της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης στη διάρκεια της Κατοχής από τις δυνάμεις του Άξονα.
Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη: Στο πρώτο καταγράφονται οι ημέρες του ελληνοϊταλικού και ελληνογερμανικού πολέμου, η εγκατάσταση των κατοχικών αρχών και οι προσπάθειες για την οργάνωση της αντίστασης στο Δαδί. Παρακολουθώντας τις πολεμικές και πολιτικές εξελίξεις τόσο στο εξωτερικό όσο και στην παρανομία του εσωτερικού αγώνα, ο Κ. Πεντεδέκας παραθέτει ντοκουμέντα από τη δράση των αγωνιστών στο Δαδί και στην ευρύτερη περιοχή της Λοκρίδας. Το πρώτο μέρος ολοκληρώνεται με την αναφορά στο σύστημα λαϊκής αυτοδιοίκησης και δικαιοσύνης που εφαρμόστηκε από το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ στην Ελεύθερη Ελλάδα.
Το δεύτερο μέρος είναι αφιερωμένο στη μνήμη των αγωνιστών που έπεσαν στο πεδίο της μάχης: Πρόκειται για τους Λ. Κουγιάτσο, Δ. Μαργιόλα, Θ. Μπαθρά, Δ. Σταματόπουλο, Θ. Λαζάρου κι άλλους 27 ήρωες της περιόδου 1941-44, τους Γ. Οικονόμου, Ν. Σκλαβούνο, Γκ. Σιάτρα, Δ. Τσαπρούνη, Λ. Ριζομάρκο, Λευτέρη, Ι. Παπαγεωργίου, Τηλ. Σταυραετό, Β. Καθούλη και Σ. Τσιτσιπή, της περιόδου 1945-49. Στο βιβλίο περιέχεται αναλυτικός πίνακας με τα ονόματα των κατοίκων του Δαδιού που φυλακίστηκαν ή εξορίστηκαν στη διάρκεια του Εμφυλίου.
Η μαρτυρία του Κ. Πεντεδέκα συμπληρώνεται από σπάνια φωτογραφικά ντοκουμέντα. Μοναδική είναι η φωτογραφία (σελ. 147) από τον εορτασμό της εθνικής επετείου στο Δαδί, στις 25 Μαρτίου 1943, με φουστανελοφόρους που κρατούν γαλανόλευκες σημαίες.
Το βιβλίο του Κώστα Πεντεδέκα «Η Αμφίκλεια (το Δαδί) στην Εθνική Αντίσταση (1940-1944)» διατίθεται από όλα τα βιβλιοπωλεία και τις εκδόσεις “ΕΝΤΟΣ”, οι οποίες έχουν κυκλοφορήσει το βιβλίο του Κώστα Πεντεδέκα «Σωτήρης Λ. Τσιτσιπής. Ο ηρωικός Λοκρός».

«Για την εποχή που έζησα εγώ στο χωριό: Γεννήθηκα το 1922, εκεί έμεινα έως το 1945 που με κυνήγησαν, έφυγα τραυματίας με μία σφαίρα στο λαιμό γιατί ήμουν εντεταγμένος πρώτα στην ΕΠΟΝ και μετά στο ΚΚΕ. Η περίοδος αυτή ήταν κάτι που δύσκολα περιγράφεται: οργασμός, κινητικότητα, φιλοξενία, οικονομική και πολιτιστική ανακατάταξη στο χωριό, πρωτόγνωρη για πολλές εποχές, για τη μετά την τουρκοκρατία περίοδο.»

«Η μάχη συνεχίστηκε μέχρι το ηλιοβασίλεμα. Τότε μας δόθηκε η εντολή να υποχωρήσουμε προς το χωριό. Φτάνοντας στο χωριό το σούρουπο οι χωριανοί είχαν φύγει, εκτός από τους εφεδροΕΛΑΣίτες. Μείναμε για λίγο, ήπιαμε νερό στις δύο βρύσες που βρίσκονταν στην πλατεία και από κει προχωρήσαμε δυτικά, ανηφορίζοντας το μονοπάτι που πάει για το Λιδωρίκι, όπου σε καμιά τετρακοσαριά μέτρα αρχίζουν τα έλατα. Εκεί σταματήσαμε και παραταχτήκαμε. Όλη την παράταξη του λόχου μας την πέρασε ο Κρόνος και μας λέει: “Παιδιά, εδώ πρέπει να θάψουμε όλους τους Γερμανούς. Να εκδικηθούμε τους συντρόφους μας που χάσαμε στην Άμφισσα. Γι’ αυτό απόψε δεν έχει ούτε φαΐ ούτε νερό. Δεν πρέπει να κυλήσει ούτε ένα πετραδάκι…”».
Η Βοιωτία πρωτοστάτησε στον αγώνα για την αποτίναξη του γερμανικού ζυγού το 1941-44, πυκνώνοντας τις τάξεις του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ. Ο φόρος αίματος για τους κατοίκους της Βοιωτίας ήταν μεγάλος και στην περίοδο του εμφύλιου σπαραγμού: εκατοντάδες Βοιωτοί κατατάχθηκαν στο Δημοκρατικό Στρατό, γνώρισαν τα βασανιστήρια και την απομόνωση των φυλακών και των ξερονησιών, αποχαιρέτησαν τη ζωή στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Ο Δημήτρης Κόλλιας «Κατσαντώνης» υπηρέτησε στο ΙΙ/34 Τάγμα του ΕΛΑΣ Βοιωτίας. Πολέμησε τους Ιταλούς και Γερμανούς κατακτητές, τους ταγματασφαλίτες και τους Άγγλους «ελευθερωτές». Το 1948 κατατάχτηκε στο Δημοκρατικό Στρατό, στο Τάγμα του Κρόνου. Για την αντιστασιακή του δράση παρέμεινε φυλακισμένος έως το 1961.
«Η Βοιωτία στον Αγώνα. Η δράση του ΙΙ/34 Τάγματος ΕΛΑΣ Βοιωτίας» αποτελεί το προσωπικό ζωντανό ημερολόγιο του Δημήτρη Κόλλια από την εποχή της Κατοχής και του Εμφυλίου. Ένα οδοιπορικό στην ύπαιθρο και τα χωριά της Βοιωτίας, στα πολεμικά μέτωπα όπου ο ίδιος ο συγγραφέας έδωσε το παρών ως «δρων παράγων».
Σε 25 σελίδες μνημονεύονται τα ονόματα των πεσόντων συναγωνιστών που χάθηκαν πολεμώντας, δολοφονήθηκαν χωρίς δίκη, εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς ή τις μετακατοχικές κυβερνήσεις. Η αναφορά γίνεται με βάση τον τόπο καταγωγής τους, τον τρόπο που θανατώθηκαν και το Σώμα στο οποίο υπηρετούσαν. Η έκδοση συμπληρώνεται από σπάνιες, ανέκδοτες φωτογραφίες Βοιωτών αγωνιστών.
«Η Βοιωτία στον Αγώνα. Η δράση του ΙΙ/34 Τάγματος ΕΛΑΣ Βοιωτίας» του Δημήτρη Κόλλια, είναι ένα βιβλίο συμβολή στην Ιστορία της Βοιωτίας. Προμηθευτείτε το από όλα τα μεγάλα βιβλιοπωλεία και τις εκδόσεις “ΕΝΤΟΣ”.