«Υπάρχει ένας κόσμος μαγικός, που ολοένα περισσότερο λησμονάμε την ύπαρξή του. Είναι το παραμύθι. Στη μαγεία αυτού του κόσμου θέλω να σας οδηγήσω για λίγο, γιατί, όπως θα δούμε, στις αρχές της καταγωγής του ανακαλύπτουμε τις ρίζες της δικής μας καταγωγής».
Την περιπλάνησή μας στο μαγικό κόσμο του παραμυθιού αναλαμβάνει ο έγκριτος λαογράφος Μιχάλης Γ. Μερακλής, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του «Τα παραμύθια μας».
Πρόκειται για τη δεύτερη, χρονολογικά, πιο ολοκληρωμένη μελέτη γύρω από τα ελληνικά παραμύθια και τις λαϊκές παραδόσεις που μεταδόθηκαν από γενιά σε γενιά, γραμμένη περίπου τέσσερις δεκαετίες μετά την έκδοση του μνημειώδους δίτομου έργου του Γ. Α. Μέγα, «Ελληνικά Παραμύθια».
Βαδίζοντας στα μονοπάτια που άνοιξε στην ελληνική λαογραφία ο δάσκαλός του, ο Μ. Γ. Μερακλής αποκρυπτογραφεί τα νοήματα των μύθων, σκιαγραφεί τους χαρακτήρες των ηρώων τους και διαγράφει ιστορικά το ιστορικό πλαίσιο που ενέπνευσε τα παραμύθια και τις καταστάσεις που περιγράφουν. Μελετώντας τη θεματογραφία και το περιεχόμενό τους, ο συγγραφέας παραθέτει αξιολογικά πλήθος παρατηρήσεων που αναδεικνύουν τη λαογραφική, κοινωνιολογική και λογοτεχνική διάσταση των παραμυθιών.
Στο βιβλίο περιλαμβάνονται επτά επιμέρους εργασίες, όπου αναλύονται:
• Η προέλευση του παραμυθιού – ειδικότερα του ελληνικού.
• Η επιβίωση των παλιών μορφών των παραμυθιών και η δημιουργία νέων.
• Οι επιστημονικές συνέπειες της ραγδαίας υποχώρησης του παραμυθιού στην εποχή μας.
• Η φιλολογική έρευνα του παραμυθιού.
• Η εξέταση των παραμυθιών και της κοινωνικής θεώρησής τους με γνώμονα τη λαογραφία.
• Η σημασία και η λειτουργία του λαϊκού στοιχείου.
Ο Μ. Γ. Μερακλής παραθέτει τις απόψεις που έχουν διατυπώσει για το παραμύθι οι σχολές της ευρωπαϊκής διανόησης. Παράλληλα, στοιχειοθετεί όλη την ιστορική διαδρομή που ακολούθησε η λαϊκή «ποίηση», από τα πρωτόγονα, μυθολογικά σκευάσματα έως τους σύγχρονους χάρτινους ήρωες του σελιλόιντ.
«Ο Παλαμάς έγραψε κάποτε: “Μέσα από τα λογής παραμύθια και συναξάρια μας, η πρωτόγονη ψυχή των Ελλήνων ζει και βασιλεύει, με τα σπουδαιότερα σημάδια της, λαχταριστή”. Εγώ τον πιστεύω», σημειώνει ο συγγραφέας στη μελέτη του «Τα παραμύθια μας», η οποία διατίθεται από όλα τα βιβλιοπωλεία και τις εκδόσεις “ΕΝΤΟΣ”.

«Ο εμποράκος, ο έμπορος, ο γυαλοπώλης, ο πραματευτής, άλλοι με καροτσάκια κι άλλοι με κοφίνια, πουλούσανε την πραμάτιά τους, όλοι με «βερεσέ». Το τεφτεράκι έκανε χρυσές δουλειές. Προσταφαιρέσεις, λογαριασμούς, κι όταν γινότανε εξόφληση, τραβούσε ένα μεγάλο Χου».
«Τα πρώτινα και τα τωρινά» είναι μικρές ιστορίες παρμένες από τη διαχρονική πορεία της Καισαριανής, από το 1922 που έφτασαν οι πρώτοι πρόσφυγες έως το ξεκίνημα της τελευταίας δεκαετίας της χιλιετηρίδας. Ο Γιάννης Κουβάς, χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της προσφυγιάς, παρουσιάζει παραστατικά τα ήθη, τα έθιμα και τις καθημερινές ασχολίες των κατοίκων της Καισαριανής, με πνεύμα άλλοτε νοσταλγικό και άλλοτε σατιρικό ή και καυστικό.
Η σύγκριση ανάμεσα στη ζωή των Καισαριανιωτών του χθες και του σήμερα είναι αναπόφευκτη, καθώς ο συγγραφέας –είτε ως ερευνητής είτε ως αυτόπτης μάρτυρας, γνωρίζει τις ομοιότητες και τις διαφορές στη συμπεριφορά των γενιών.
Ο Υμηττός, η εγκατάσταση των προσφύγων, οι γιορτές, οι εκκλησίες, οι τοποθεσίες, τα σχολεία, οι καφενέδες, τα σπίτια, τα επαγγέλματα, τα παρατσούκλια, οι εκλογές, οι επώνυμοι κάθε εποχής, παρελαύνουν μέσα στις 176 σελίδες του βιβλίου του Γιάννη Κουβά. Το έργο συμπληρώνεται από φωτογραφίες που δείχνουν την ανάπτυξη της πόλης από το 1922 μέχρι το 1991.
«Τα πρώτινα και τα τωρινά» του Γιάννη Κουβά αποτελούν ιστορική και λαογραφική παρακαταθήκη για τους Καισαριανιώτες κάθε ηλικίας. Το βιβλίο διατίθεται από τις εκδόσεις “ΕΝΤΟΣ”.

«Έρωτα που με λάβωσες,
δώσε και το βοτάνι,
γιατί δεν βρίσκω γιατρικό
στον κόσμο να με γιάνει.
Ο Έρωτας δεν είν’ ανθός
να μαραθεί, να πέσει
αλλ’ είναι βάτος με κλαδιά
κι αλίμονο όποιος πέσει».
«Τα τραγούδια των γυναικών στα Μεσόγεια (1900-1950)» είναι ο δεύτερος καρπός της έρευνας της μουσικού και μουσικολόγου Βάσως Κιούση για την παραδοσιακή μουσική των Μεσογείων. Μετά την έκδοση του βιβλίου «Οι οργανοπαίχτες στο Κορωπί (1880-1960)», η Βάσω Κιούση παρουσιάζει μία ολοκληρωμένη μελέτη για τα τραγούδια των γυναικών στο πρώτο μισό του αιώνα μας, όταν πλέον έχει γενικευθεί η χρήση της ελληνικής γλώσσας έναντι του αρβανίτικου ιδιώματος.
Οι Μεσογείτες, σεμνοί, δύσπιστοι, αυστηροί, θεωρούν πολύ σημαντικό στοιχείο την τιμή τους και τη σταθερότητα στο λόγο τους. Σέβονται τις γυναίκες, τις φροντίζουν και τις εκτιμούν. Σε κάθε γέννα, όμως, κοριτσιού, ξεκινά γι’ αυτούς ένα μεγάλο πρόβλημα: Ποιος θα κρατήσει το όνομα της οικογένειας και ποιος θα φροντίσει τους γονείς και την περιουσία της φαμίλιας.
Το κορίτσι έμενε στο σπίτι, συχνά δεν πήγαινε καθόλου στο σχολείο. Την πάντρευαν μικρή, πριν ερωτευθεί. Έμενε στο σπίτι του άντρα της με τα πεθερικά, δούλευε στις γεωργικές εργασίες κάνοντας παράλληλα και τις δουλειές του νοικοκυριού.
Αποκλεισμένη στο σπίτι για την ανατροφή των παιδιών, η Μεσογείτισσα χρησιμοποίησε τη μουσική ως σημάδι της κοινωνικής της ταυτότητας και τη συνέδεσε με όλες τις εκδηλώσεις της καθημερινής ζωής, από τη γέννηση έως το θάνατο.
Διακόσια πενήντα τραγούδια του κύκλου της ζωής (νανουρίσματα, μοιρολόγια, του γάμου κ.ά.) και του χρόνου (αποκριάτικα, χριστουγεννιάτικα κ.ά.), παρουσιάζονται στις 160 σελίδες της μελέτης της Βάσως Κιούση, που αποκτά χαρακτήρα μουσικό, λαογραφικό και φιλολογικό.
«Τα τραγούδια των γυναικών στα Μεσόγεια (1900-1950)» μπορείτε να το βρείτε σε όλα τα κεντρικά βιβλιοπωλεία, στα βιβλιοπωλεία των Μεσογείων και στις εκδόσεις “ΕΝΤΟΣ”.